Gilbert Keith Chesterton


Bibliografia anglojęzyczna

1900

Greybeards at Play

Pierwsza książka Chestertona - tomik wierszy ilustrowany przez autora.

The Wild Knight and Other Poems (Błędny rycerz i inne wiersze)

Zawiera między innymi wiersz Donkey (Osioł), przedrukowany później w The Collected Poems, London 1965, Menthuen and Co.

1901

The Defendant

Zbiór esejów publikowanych na łamach pisma "The Speaker". Zawiera między innymi obronę absurdu i patriotyzmu.
Fragmenty: Ludzie i kosmos, O optymizmie, Obrona pokory, O egoizmie, O Heraldyce, Obrona brzydoty..

1902

Twelve Types

Eseje z pism "Daily News" i "The Speaker" o takich postaciach, jak Charlotte Bronte, Lew Tołstoj, Robert Louis Stevenson i święty Franciszek.
Fragmenty: Miłośnicy ludzkości, Asceza.

1903

Robert Browning

1904

G. F. Watts
The Napoleon of Notting Hill (Napoleon z Notting Hill, wydanie polskie 1925)

Powieść, której akcja rozgrywa się pod koniec naszego stulecia. Prorocza wizja regionów zjednoczonych w ramach Republiki Świata. Niespodziewanie odradza się lokalny patriotyzm - Adam Wayne staje na czele zastępów w średniowiecznych strojach, aby bronić niezawisłości londyńskiej dzielnicy Notting Hill. Chesterton stanął po stronie "małych narodów" przeciw wielkim imperiom.

1905

The Club of Queer Trades (Klub niezwykłych zawodów)

Przygody Basila i Ruperta Granta, braci, z których ten drugi jest detektywem, ale to ten pierwszy, emerytowany sędzia, rozwiązuje wszystkie zagadki.


Wyobraź sobie, że wyszedłeś z domu w księżycową noc. Wyobraź sobie, że idziesz przez pewien czas cichymi, srebrnymi ulicami i zaułkami, aż wreszcie wychodzisz na rozległy, otwarty plac, na którym stoi wiele pomników, i nagle widzisz tam kogoś tańczącego w srebrzystym mroku, w stroju baletnicy. Wyobraź sobie, że przyglądasz się temu komuś uważniej i widzisz, że to jest przebrany mężczyzna. Patrzysz więc jeszcze uważniej i okazuje się, że to lord Kitchener. Co byś sobie wtedy pomyślał?

(Gilbert Keith Chesterton Klub niezwykłych zawodów, Warszawa 1961, s. 23.)

Heretics
Fragmenty: Naiwność uczonych, Herezja i ortodoksja, O pokorze, Zaścianek i świat, Utopie pana Wellsa.

1906

Charles Dickens

1907

The Man Who Was Thursday (Człowiek, który był Czwartkiem, wydanie polskie 1958) Podtytuł - A Nightmare (Koszmar).

Wizyjno-groteskowo-sensacyjna powieść szpiegowska, detektywistyczna i filozoficzna, wyraźnie o charakterze fantasmagorii. W Polsce początkowo znana w przekładzie Wincentego Rzymowskiego pt. Delegat Anarchistów. Człowiek, który był Czwartkiem to tytuł drugiego wydania (Warszawa 1968), przetłumaczonego przez Marię Skibniewską. Jedynie wiersz Do Edmunda Clerihew Bentleya przełożyła Maria Doleżal.

1908

All Things Considered
Fragmenty: Zawodność sukcesu, Udręki codzienności, Anomalie prawa, Matuzalemista, Magiczny realizm, Miasteczko Eatanswill.
Orthodoxy

Wybrane rozdziały: III - The Suicide of Thought (Samobójstwo myśli), VI - The Paradoxes of Christianity (Paradoksy chrześcijaństwa), VIII - The Romance of Orthodoxy (Romantyka ortodoksji).

Fragment: Wyzwania przyrody.

Varied Types

1909

George Bernard Shaw
Fragment: Pytania o ludzką kondycję.

Tremendous Trifles
Fragment: Wiatr i drzewa, Babcia smoka, "Z pieśnią na ustach".
The Ball and the Cross (Kula i krzyż)

1910

William Blake
Alarms and Discursions
Fragmenty: Chwała szarości, Pani Guzikowa.
What's Wrong With the World (Czego światu brakuje?)

Leipzig : Bernhard Tauchnitz


Zawiera między innymi eseje: The Medical Mistake (Pomyłka lekarska), Wanted, an Unpractical Man (Potrzebny człowiek niepraktyczny), The New Hypocrite (Nowy obłudnik), The Free Family (Wolna rodzina), Homelessness of Jones (Bezdomność Jonesa), The Charm of Jingoism (Uroki szowinizmu), The Emancipation of Domesticity (Emancypacja strażniczki domowego ogniska), Authority the Unavoidable (Niezbędny autorytet).

Fragment: Myśli wielce postępowe, "Jajko czy kura?".

1911

The Ballad of the White Horse (Ballada o białym koniu)
Appreciations and Criticisms of the Works of Charles Dickens
The Innocence of Father Brown (Niewinność księdza Browna)

Leipzig : Bernhard Tauchnitz (Cop. ed.)


Pierwszy tom przygód księdza - detektywa. W polskim zbiorowym wydaniu (1969) - tylko trzy nowele: Latające gwiazdy, Młot Boży i Złamana szabla. Poznajemy tu księdza Browna oraz Flambeau - złodzieja, który sam staje się detektywem.

Łatwo dostrzec górną granicę dobra, nikogo jednak nie powstrzyma dolna granica zła, bo jej w ogóle nie ma. Droga schodzi coraz niżej i niżej. Człowiek poczciwy zaczyna pić i zostaje okrutnikiem. Człowiek prawdomówny zabija i musi kłamać o swojej zbrodni. (Latające gwiazdy)

(G. K. Chesterton, Przygody księdza Browna, Warszawa 1969, s.19)

1912

A Miscellany of Men
Fragmenty: Gotyk, Idea samorządu, O udanym małżeństwie, O uniwersalnej religii, O zachłanności.

Manalive

1913

The Victorian Age in Literature
Magic

1914

The Barbarism of Berlin (Barbarzyństwo Berlina)
The Flying Inn (Latająca gospoda, wydanie polskie 1958)
The Wisdom of Father Brown (Mądrość księdza Browna)

W polskim wydaniu (1969) - siedem opowiadań: Raj złoczyńców, Pojedynek doktora Hirscha, Człowiek w pasażu, Omyłka maszyny, Wieża Pendragonów, Osobliwa zbrodnia Johna Boulnois i Oko Apollina.

Myślę, że nieprawdopodobieństwo moralne jest najbardziej przekonywającym ze wszystkich nieprawdopodobieństw. (Osobliwa zbrodnia...)

(G. K. Chesterton, Przygody księdza Browna, Warszawa 1969, s.155)

1915

Poems
Wine, Water, and Song

Pierwotnie utwór ten stanowił część powieści The Flying Inn. Zawiera słynną balladę o rozkołysanym angielskim gościńcu.

The Appetite of Tyranny
The Crimes of England (Zbrodnie Anglii)

London : Cecil Palmer & Hayward (2. wyd.)

1916

Divorce vs. Democracy

1917

Lord Kitchener
Utopia of Usurers
Fragment: Artyści w służbie reklamy.
A Short History of England (Krótka historia Anglii)

Tu rozdziały: The Rebellion of the Rich (Bunt bogatych), The Meaning of Merry England (Istota starej wesołej Anglii).

1918

How to Help Annexation

1919

Irish Impressions

1920

The Superstition of Divorce
The Uses of Diversity
Fragmenty: Kwestia sumienia, Ulubiona świnka, Dobre i złe cuda, Bóg postępowy, Barwy świata, "Wino czy woda?", Przekazy z zaświatów, Ego et Shavius meus, Lekcje historii.
The New Jerusalem
Fragment: Refleksje o średniowieczu.

1922

The Ballad of St. Barbara and Other Poems

Zawiera poemat For Five Guilds (Poemat pięciu cechów). O pięknie rzemieślniczego trudu mówią kolejno: witrażyści (The Glass-Stainers), budowniczy mostów (The Bridge-Builders), murarze katedr (The Stone-Masons), dzwonnicy (The Bell Ringers) i cieśle okrętowi (The Shipwrights).

Eugenics and other Evils
What I Saw in America
Fragmenty: Medytacje na Broadwayu, Wiza do Ameryki (237)
The Man Who Knew Too Much

1923

St. Francis of Assisi (Święty Franciszek z Asyżu, wydanie polskie 1959)

Święty Franciszek przeszedł przez świat niby Odpuszczenie Boże. Chcę przez to powiedzieć, że z jego ukazaniem się nastąpiła chwila, kiedy ludzie mogli się pogodzić nie tylko z Bogiem, ale i z przyrodą, i - co ze wszystkiego najtrudniejsze - z samymi sobą.

(G. K. Chesterton, Święty Franciszek z Asyżu, przełożył Artur Chojecki, Warszawa 1959.)

Fancies Versus Fads
Fragmenty: Wegetariański indyk, Niebezpieczne zabawki, Wolna miłość niewolników, Sentymentalizm rozwodów, O rodzinie, O żebrakach, O postępie, Być sobą.

1924

The End of the Roman Road

1925

The Superstitions of the Sceptic
William Cobbett
Tales of the Long Bow

London [etc.] : Cassell and Company


The Everlasting Man (Wiekuisty człowiek)

New York : Dodd, Mead & Company

London : Hodder and Stoughton Limited

Celem książki była replika na H. G. Wellsa Historię świata. W pierwszej części akcentuje jedyność człowieka w materialnym świecie, w drugiej - jedyność chrześcijaństwa wśród systemów religijnych i filozoficznych świata. Polskie wydanie dzieł Chestertona (1974) zapoznaje czytelników z jednym rozdziałem tego tomu - The Five Deaths of the Faith (Pięć zgonów wiary).

Fragmenty: Religie azjatyckie, Nowe spojrzenie, W cieniu wiary.

1926

The flying inn

London : Methuen (7. wyd.)

The Outline of Sanity
Fragmenty: O wolnym czasie, O nierównościach, O przywódcach, O rolnikach, Prawa człowieka, Celibat.
The Incredulity of Father Brown (Niedowiarstwo księdza Browna)

Przygody księdza Browna, wydane w 1969 r. przez Instytut Wydawniczy Pax zawierają tylko dwa opowiadania z tego cyklu: Zmartwychwstanie księdza Browna i Strzałę z niebios.

The Queen of Seven Swords (Królowa Siedmiu Mieczy)

Poliptyk, utwór historiozoficzny, który mówi o przeznaczeniu narodów, ich kiedyś wzajemnych związkach, ich dziejowych grzechach. Poemat ten jest tytułowym utworem zbiorku poświęconego Matce Boskiej.

1927

The Catholic Church and Conversion
Fragment: Internacjonalizm.
The Collected Poems of G.K. Chesterton
Gloria in Profundis
The Judgment of Dr. Johnson
Robert Louis Stevenson
The Secret of Father Brown (Tajemnica księdza Browna)

W Przygodach księdza Browna (1969) - trzy teksty: Lustro pana sędziego, Pieśń o latających rybach, Arcyżałobnik Marne.

The Return of Don Quixote

Leipzig : Bernhard Tauchnitz

Social Reform vs. Birth Control
Culture and the Coming Peril

1928

Do We Agree?
Generally Speaking
Fragmenty: O nauce religii, Europa i Azja, Mistycyzm materialistów.

1929

The Poet and the Lunatics (Poeta i wariaci)
Ubi Ecclesia
Father Brown Omnibus
The Thing: Why I am a Catholic
Fragmenty: Rodzice i dzieci, Asertywność, Odwaga na wyprzedaży, Reformowanie, Intelektualiści, Dawne herezje, Protestantyzm.

G.K.C. as M.C.

1930

The Grave of Arthur
Come to Think of It
Fragmenty: O hipnozie, O zakłamaniu, Wielki bóg Namse.
The Resurrection of Rome
Four Faultless Felons
The Turkey and the Turk

1931

All is Grist

1932

Christendom in Dublin
Fragment: Chrześcijańska demokracja.
Sidelights on New London and Newer York
Fragmenty: Kto tu rządzi?, Partnerski rozwód?, O poufałości.
Chaucer

W tomie między innymi The Moral of the Story (Morał opowieści).

1933

All I Survey
St. Thomas Aquinas (Święty Tomasz z Akwinu, wydanie polskie 1959)

Esej książkowy o życiu i wybranych punktach systemu filozoficznego świętego Tomasza z Akwinu. Przedstawia rolę przełomu tomistycznego w scholastyce i historii myśli ludzkiej.

Święty Tomasz był jednym z wielkich oswobodzicieli ludzkiego umysłu (...) człowiekiem, który pogodził religię z rozumem, który skierował go ku nauce doświadczalnej i podkreślał, że zmysły są oknami duszy, a rozum ma boskie prawo odżywiać się faktami (...)

(G. K. Chesterton, Święty Tomasz z Akwinu, przeł. A. Chojecki, Warszawa 1959, s. 26)

1934

Avowals and Denials
Fragment: Potwór z Loch Ness

1935

The Scandal of Father Brown (Skandal księdza Browna)

W Przygodach księdza Browna (1969) - znów tylko trzy tytuły: Podmuch tajemniczej księgi, Zielony Marynarz i Problem nie do rozwiązania. Oczywiście nie dla księdza Browna, bo dla niego nie ma takich problemów.

The Well and the Shallows
Fragment: Zalety długowieczności.
The Way of the Cross

1936

As I Was Saying
Fragmenty: O bezwstydzie, Czciciele zegara.
Autobiography (Autobiografia)

New York : Sheed & Ward (5. wyd.)

Zawiera między innymi rozdziały The Man with the Golden Key (Człowiek ze złotym kluczem), The God with the Golden Key (Pan Bóg ze złotym kluczem).

Wydania pośmiertne

1937

The man who was Thursday

London : Penguin Books

The Paradoxes of Mr. Pond

1938

The Coloured Lands
Fragment: O złocie i diamentach.

1940

The End of the Armistice
The man who was Thursday

Harmondsworth : Penguin (Repr.)

1947

The everlasting man

London : Hodder & Stoughton

1949

Autobiography

London [etc.] : Hutchinson (1st publ. 1936)

1950

Napoleon of Notting Hill

London : The Bodley Head (Repr.)

The Common Man

London : Sheed and Ward

Fragment: Czary-mary, Pożytki z czytania.
The flying inn

London : Methuen (15. wyd.)

1952

The Surprise

1953

A Handful of Authors

1955

The Glass Walking-Stick

1956

The innocence of father Brown

Harmondsworth : Penguin Books

1957

St. Francis of Assisi

Garden City ; New York : A Division of Doubleday & Company

G. K. Chesterton. Anthology

London [et al.] : Oxford University Press

1958

Lunacy and Letters
Fragment: O bigoterii.
The innocence of Father Brown

Harmondsworth : Penguin Books (Repr.)

1961

Where All Roads Lead

1962

The poet and the lunatics (1st publ. 1929)

London : Darwen Finlayson

1963

The man who was Thursday

Beaconsfield : Darwen Finlayson

1965

The Spice of Life
Fragmenty: O nieskończoności, O naturalności, Narody Europy.

1967

Robert Browning

London [etc.] : Macmillan ; New York : St Martin's Press

1971

The innocence of Father Brown

Harmondsworth : Penguin Books (Repr.)

1972

Chesterton on Shakespeare

1974

Greybeards at play and other comic verse

London : Paul Elek

1975

Charles Dickens

London : Burns & Oates

The Apostle and the Wild Ducks
Fragmenty: O ciekawostkach, Coś, O jednolitość.

1981

The Penguin complete Father Brown

London : Penguin Books

1984

The Penguin complete Father Brown

London : Penguin Books (Repr.)

The Spirit of Christmas

1986

Daylight and Nightmare

1990

Brave New Family

1992

Father Brown

Ware : Wordsworth Editions

1997

Platitudes Undone

2000

Eugenics and other evils. An argument against the scientifically organized state / by G. K. Chesterton with additional articles by his eugenic and birth control opponents including Francis Galton, C. W. Saleeby and Marie Stopes as well as articles from Eugenics Reviev and Birth Control News ; ed. by Michael W. Perry.

Seattle : Inkling Books

Wydania w innych językach

1967

San Francesco d'Assisi

Milano : Edizioni I.P.L (3. wyd.)





Bibliografia do bibliografii:

G. K. Chesterton, Pisma wybrane, wybór i wstęp P. Mroczkowski, Kraków 1974.
G. K. Chesterton, Przygody księdza Browna, Warszawa 1969.
Katalog Rozproszony Bibliotek Polskich
Przemysław Mroczkowski, Historia literatury angielskiej, Wrocław 1981 (Ossolineum).
Witold Ostrowski, O literaturze angielskiej, Warszawa 1958.
George Sampson, Historia literatury angielskiej w zarysie, Warszawa 1966.

Daty i angielskie tytuły zawdzięczam The American Chesterton Society


Strona główna | Bibliografia - strona główna