by G. K. Chesterton
Fragment eseju "On Twilight Sleep" ze zbioru "Come to Think of It...", 1930
Tłumaczenie: Jaga Rydzewska
Niektórzy publicyści zaproponowali niedawno, jako rzecz całkiem naturalną, by hipnotyzować osoby podejrzane o przestępstwa. Psychologowie uważają bowiem, że hipnoza powoduje stan na pograniczu snu i jawy, a człowiek, znajdujący się w tym interesującym stanie, mówi podobno samą prawdę i tylko prawdę. (...)
Jeśli pomysł ten wejdzie w życie, łatwo przewidzieć skutki. Potulni wobec najnowszych odkryć naukowych, powiesimy pięciu czy sześciu ludzi na podstawie niezbitych dowodów, jakimi będą ich wyznania pod hipnozą. Następnie nauka odkryje, że stanie hipnotycznym pojawia się Efekt Zniekształcenia Pamięci. Uczeni udowodnią, że pewne rodzaje fałszywych wspomnień występują wyłącznie pdo wpływem hipnozy; niebawem zaczną spoglądać z wyniosłym dystansem na swych poprzedników, którzy nie mieli o tym pojęcia i naiwnie wyobrażali sobie, że hipnoza jest metodą niezawodną. Tymczasem ludzie pwoieszeni wskutek wizji, jakie jawiły się (a może śniły?) uczonym, pozostaną dokładnie tak samo powieszeni, jak byli. (...) Mówi się, że nauka ma swoich męczenników. Zaiste, święta prawda - tylko, że nie zawsze są oni naukowcami. (...)
Ludzie nauczyli się dziś wątpić jednakowo w pseudo-naukę i w metody, które ją demaskują. Wszystko stało się kwestią prywatnej opinii, czyli po prostu kwestią gustu - a wciąż rosną tłumy, gustujące właśnie w pseudo-nauce. Coraz więcej ludzi żyje mechanicznie, bezreflekyjnie, jak w transie. To, co mówią i myślą, zależy od autorytetów, które sobie wybali, i które przeważnie nie są żadnymi autorytetami. Krótko mówiąc, żyją na pograniczu snu i jawy. Najwyraźniej jest to nie tyle stan, w jakim człowiek mówi prawdę, ile stan, w którym wszystko chętnie uzna za prawdziwe."
Tekst przedrukowany z
"Naszego Dziennika" za wiedzą i zgodą
redakcji.
"Nasz Dziennik",
piątek, 3 grudnia 1999 r.